3D Televisie
Hoe werkt 3D-televisie?
Met 3D-televisie kun je een sterkere diepte-waarneming hebben. Objecten lijken soms de kamer in te komen, terwijl die diepe gang ook daadwerkelijk de 'verte' in verdwijnt. In de bioscopen is 3D het afgelopen jaar al duidelijker doorgedrongen, met Avatar 3D als meest bekende voorbeeld. Net als in de bioscoop heb je ook bij 3D- televisies die nu op de markt verschijnen altijd een speciaal brilletje nodig om het 3D-effect te kunnen waarnemen.
Diepte-informatie
Het 3D-effect draait namelijk om de extra diepte-informatie die je krijgt als je met 2 ogen kijkt: dit wordt ook wel het stereoscopisch effect genoemd. Je ogen staan een klein beetje uit elkaar en wanneer je in de normale wereld nu op een bepaald object voor je focust, zal het beeld van dat object zowel in je linkeroog als in je rechteroog op hetzelfde plekje van het netvlies belanden. Maar voor de objecten die dichterbij of verder weg staan, geldt dit niet. Dan zit er een (klein) verschil in de plek waar de beelden van deze objecten op het netvlies vallen. Je hersenen weten deze verschillen te interpreteren als een verschil in diepte en gebruiken deze informatie om een 3D-beeld van de omgeving op te bouwen.
Beeldinformatie
Overigens gaat het niet zozeer om echte "3D"-beelden bij 3D-tv, maar meer om stereo-kijken. Dat is er namelijk aan toegevoegd: de diepte-informatie als gevolg van het kunnen kijken met 2 naast elkaar staande ogen. Want ook zonder dat je met 2 ogen kijkt, kun je een goed besef van de 3D-wereld om je heen hebben. De hersenen maken van veel meer beeld-informatie gebruik dan alleen de stereo-informatie om diepte in te schatten (bijvoorbeeld: het lineair perspectief in de figuur hierboven). Er wordt ook verondersteld dat een redelijk aantal mensen (tussen de 5 en 10%) stereo-blind is. Dat wil zeggen dat de diepte-informatie als gevolg van het kijken met 2 ogen, niet of nauwelijks gebruikt wordt om een ruimtelijk beeld van de omgeving op te bouwen. Dit hoeft overigens geen belemmering te vormen voor de dagelijkse bezigheden.
Hoe wordt het 3D-beeld gerealiseerd?
Het 3D-effect op een televisie (of in de bioscoop) is gebaseerd op het creëren van aparte beelden voor het linker- en rechteroog. Deze beelden verschillen steeds een beetje van elkaar: voor de objecten voor of achter de focus-diepte vindt een horizontale verschuiving plaats tussen het linker en rechter beeld. Op de film voor het rechteroog bevindt b.v. een groene kubus zich wat meer naar rechts t.o.v. een blauwe kubus, dan op de film voor het linkeroog. Wat in focus ligt in een 3D-film, wordt bepaalt door de regisseur van de beelden. Dit in tegenstelling tot de werkelijke wereld, waar wij zelf bepalen waar we op 'scherp stellen'.
De volgende truc is om deze verschillende beelden ook goed gescheiden aan de beide ogen aan te bieden: het linkeroog moet alleen de linkerplaatjes zien en het rechteroog alleen de rechterplaatjes. Dit is nog niet zo makkelijk. Hiervoor zijn een aantal verschillende technieken bedacht. Een bekende is die waarbij gebruik wordt gemaakt van een rood-groen brilletje. De scheiding tussen de beelden vind dan plaatst op kleur. Voor de 3D-televisies die dit jaar gaan komen, wordt gebruik gemaakt van 2 andere varianten waarbij je wel steeds een aparte bril nodig hebt. Als eerste worden de beelden in een razendsnel tempo om-en-om getoond door de televisie: eerst links, dan rechts, dan het volgende linkerplaatje en dan het volgende rechterplaatje, enz.
Vervolgens moet er voor gezorgd worden dat deze verschillende beelden ook door het juiste oog worden waargenomen: linkerbeeld door links en rechterbeeld door het rechteroog. En vervolgens doen de hersenen de rest: de verschuivingen op het netvlies worden geïnterpreteerd als een verschil in diepte t.o.v. het object waar geen verschuiving op het netvlies aanwezig is.